Ochrona ekosystemów wodnych w Łazienkach Królewskich

W stawach Łazienek Królewskich są prowadzone są działania na rzecz ochrony ekosystemów wodnych. Obejmują odłowy inwazyjnych gatunków ryb i raków oraz inwentaryzację organizmów wodnych. Ich celem jest lepsze poznanie lokalnej przyrody, ograniczenie zagrożeń dla rodzimych zwierząt oraz zachowanie bioróżnorodności.
Stawy są ważną częścią przyrodniczego dziedzictwa Muzeum. Stanowią siedlisko wielu organizmów wodnych, w tym rodzimych gatunków ryb, płazów i ptaków wodnych. Aby zachować ich różnorodność biologiczną i zapewnić prawidłowe funkcjonowanie ekosystemu, konieczne jest regularne monitorowanie stanu zbiorników oraz ograniczanie obecności inwazyjnych gatunków obcych (IGO).
Gatunki te mogą stanowić poważne zagrożenie dla rodzimej fauny i flory. Konkurują z miejscowymi zwierzętami o pokarm i siedliska, mogą przyczyniać się do degradacji środowiska, zaburzać naturalne procesy ekologiczne i ograniczać liczebność rodzimych populacji.
Dlatego jesienią 2026 r., w październiku i listopadzie, w stawach Łazienek Królewskich są podejmowane działania mające na celu ograniczenie populacji inwazyjnych gatunków ryb i raków oraz dokładne rozpoznanie składu gatunkowego występujących tam organizmów wodnych.
Bezpieczne odłowy i inwentaryzacja
Odłowy odbywają się przy użyciu specjalistycznych żywołapek wodnych, umożliwiających całodobowe, selektywne chwytanie organizmów wodnych i ograniczających ryzyko dla innych zwierząt. Konstrukcja pułapek uwzględnia bezpieczeństwo ptaków i ssaków. Podczas spacerów po Łazienkach Królewskich można zauważyć niewielkie, białe pływaki wskazujące ich lokalizację. Żywołapki są kontrolowane rano i wieczorem.
Projekt obejmuje co najmniej 20 odłowów prowadzonych w ciągu kilkunastu dni. Każdy z nich pozwala gromadzić informacje o organizmach zamieszkujących stawy i stanie ekosystemu. Inwentaryzacji podlegają wszystkie odłowione organizmy, również te, które nie są celem połowów. Rodzime osobniki, po przeprowadzeniu - jeśli jest to potrzebne - oceny parametrów morfometrycznych i stanu zdrowia oraz wykonaniu dokumentacji fotograficznej, są niezwłocznie wypuszczane do wody.
Organizmy należące do inwazyjnych gatunków obcych są zagospodarowywane przez ekspertów prowadzących działania zaradcze, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Wiedza na rzecz ochrony przyrody
Ochrona ekosystemów wodnych wymaga nie tylko reagowania na pojawiające się zagrożenia, lecz także systematycznego monitorowania środowiska. Ograniczanie populacji IGO pomaga zmniejszać presję wywieraną na rodzime organizmy i sprzyja zachowaniu naturalnych procesów ekologicznych.
Podejmowane działania mają służyć poprawie warunków funkcjonowania stawów oraz ochronie rodzimych gatunków ryb, płazów i ptaków wodnych. Wspierają również zachowanie przyrodniczej wartości zabytkowych ogrodów i ich odporności na dalsze niekorzystne zmiany.
Projekt obejmuje także prelekcję poświęconą inwazyjnym gatunkom obcym i ochronie ekosystemów wodnych. Spotkanie będzie okazją do poznania zagrożeń związanych z obecnością IGO, a także znaczenia ochrony rodzimej przyrody i odpowiedzialnego korzystania ze środowiska.
Prelekcja odbędzie się po zakończeniu działań, w grudniu 2026 roku. Dokładny termin zostanie podany w listopadzie.
Koordynator projektu: dr Rafał Maciaszek.